محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

192

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

صفت آن : دوقو ، سيساليوس ، تخم كرفس ، انيسون ، بزر البنج و ميعهء سايله ، از هر يك هشت ( هشت ) ؛ جندبيدستر ، سنبل ، پوست بيخ لفاح ، گل مختوم ، مر صاف ، سليخه و طلق محلوب ، از هر يك پنج ( چهار ) و در بعضى نسخه ، خشخاش ، شش و در بعضى نسخه ، مصطكى ، طباشير ، قسط ، زعفران و حلتيت ، از هر يك يك ، جهت قطع تبها و درد پشت و در بعضى نسخه ، كافور ، يك درهم و بعضى ، افيون ، يك درهم جهت قطع خون و حرقت بول اضافه كرده‌اند . [ 272 ] قرص گلنار : منقول از تذكره ، جهت تبهاى حارّه و اسهال مزمن و نفث الدم از هر موضعى كه باشد ، نافع است . و گويند در تجفيف قروح و باقى نار فارسيه - كه معروف است به حبّ فرنگى - نفع عجيبى مىكند به شرط زيادتى مازو و يا پوست انار . صفت آن : گل سرخ ، اقاقيا ، مازو ، از هر يك هشت درهم ؛ انيسون ، گل مختوم ، سليخه و صمغ ، از هر يك چهار درهم ؛ كتيرا و ، افيون ، از هر يك ، يك درهم با آب گرم استعمال كنند و قدر شربت از نيم مثقال تا دو مثقال . [ 273 ] قرص دياسقوماطون : جهت زحير و مغص و اسهال مفرط و قروح امعاء و نزف الدم و اسهال دموى و فساد هضم ، نافع و اثرش در حال ظاهر مىگردد . صفت آن : تخم كرفس و نانخواه ، [ هشت ] ؛ رازيانه و انيسون ، [ چهار ] ؛ سنبل الطيب ، مرّ ، سليخه و افيون ، [ هر يك دو ] با شراب ريحانى يا قايم مقام او قرص بسازند و شربتش تا نيم مثقال است . [ 274 ] قرص ريوند : منسوب به « شيخ الرئيس » ( ره ) . قليل المقدار و كثير المنافع و مجرب جهت يرقان و درد سر و و درد سينه و معده و جگر و سپرز و بادها و تبهاى مزمنه و عسر البول و سوء الهضم و سموم و در اكثر منافع مثل قرص كوكب است و از اسرار مكتومه است و قوتش تا چهار سال باقى است . صفت آن : ريوند ، هشت مثقال ؛ روناس ، لك مغسول از هر يك چهار مثقال ؛ تخم كرفس ، انيسون ، عصارهء غافث و عصارهء افسنتين ، از هر يك سه مثقال . و اگر مريض را درد سر كهنه باشد ، قسط ، مصطكى و تربد [ چهار مثقال از هر يك ] را اضافه كنند . و اگر صفرا غالب باشد ، عوض قسط ، هليلهء كابلى [ چهار درهم ] و اگر با تصاعد بخار باشد ، گشنيز خشك [ چهار درهم ] به جاى تربد و اگر با تب و قبض طبيعت باشد ، اصل السوس ، گل